Jak uczyć mitologii słowiańskiej? Cz. 1

To nieprawda, że w szkołach nie uczy się o mitologii Słowian. W niektórych się uczy. Z uczeniem o mitologii słowiańskiej w szkołach nie jest aż tak źle jak się niektórym wydaje albo jak niektórzy chcieliby to widzieć (w czarnych barwach). Przedstawiamy 10 pomysłów, jak to robić. Potem przyjrzymy się, jak to się robi w innych krajach słowiańskich.

Pomysł #1: Podręcznik

Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, zacznij od podręcznika. Na przykład w podręczniku „Między nami” do 1 klasy gimnazjum jest ćwiczenie na temat mitologii Słowian na materiale fragmentu książki Trentowskiego (tak, to ten od „Bożycy”, „Chowanny” i haseł mitologicznych w jednym starym, zapomnianym XIX-wiecznym słowniku jezyka polskiego). Teraz, tzn. po likwidacji gimnazjów, ten sam materiał uzupełniający pt. „Mitologia Prasłowian” jest w podręczniku „Język polski 7. Między nami” (s. 17). Zawiera on krótki wstęp historyczny i fragmenty książki Tadeusza Linknera Słowiańskie bogi i demony, s. 23–24 i 28–29, opowiadające o świątyniach Trzygłowa w Szczecinie i Świętowita w Arkonie na Rugii. Jest też reprodukcja grafik Zofii Stryjeńskiej „Trygław” (1917) i Stanisława Jakubowskiego „Światowid” (1923) Zob. https://gwo.pl/strony/2076/seo_link:mitologia-praslowian

W podręczniku „Zrozumieć tekst zrozumieć człowieka. Jezyk polski” 2.1. (Liceum, technikum. Zakres podstawowy i rozszerzony), WsiP, W-wa 2013, s. 105–107 jest też jako przykład tekstu popularnonaukowego fragment „Niesamowitej Słowiańszczyzny” Marii Janion („Co się stało z mitologią słowiańską?”).

Pomysł #2: Prezentacja multimedialna

Jeśli w waszej szkole jest projektor multimedialny, możecie wyświetlić prezentację „Wierzenia Słowian” z portalu dla nauczycieli Solaris (http://scholaris.pl/zasob/56235). „Ekran interaktywny przedstawiający wierzenia plemion słowiańskich. Ukazuje, gdzie i w jaki sposób Słowianie czcili swoje bóstwa. Uświadamia, że niektóre chrześcijańskie święta obchodzone do dziś pochodzą z czasów pogańskich Słowian. Zawiera mapy historyczne przedstawiające miejsca pogańskich kultów Słowian. Przedstawia pokrótce słowiańskich bogów: Peruna, Swarożyca, Wołosa, Światowida, Trygłowa. Zawiera mapy historyczne ukazujące miejsca słowiańskich kultów. Zawiera ćwiczenie multimedialne pozwalające usystematyzować wiadomości.” Klikamy „Uruchom” i mamy kilka slajdów: „Religia Słowian”, „Ważniejsze ośrodki kultów pogańskich”, „Duchy”, „Pogańskie obyczaje”, są ilustracje, a opisy czyta lektor. To wszystko znajdziemy w części „a” prezentacji. Jest też część ćwiczeniowa („b”), w której uczniowie mogą odpowiadać na pytania związane z treścią prezentacji i układać puzzle.

Ta prezentacja to materiał pomocniczy w lekcji „Świat bogów i demonów. Wierzenia dawnych Słowian”, której scenariusz znajdziecie tutaj.

2_scholaris_perun

Pomysł #3: Krzyżówka polonistyczna

Jeśli chcecie wykorzystać na lekcji krzyżówki, możecie ściągnać opracowaną przez Gdański Klub Szaradzistów „Neptun” krzyżówkę „Słowiańskie bogi i demony”, stworzoną na podstawie książki Tadeusza Linknera Słowiańskie bogi i demony. Rozwiązanie to ma jedną wadę: nie ma odpowiedzi. Więc jeśli lubicie krzyżówki, to lepiej ułożyć jakąś samemu.

http://sklep.marpress.pl/produkt/krzyzowka-slowianskie-bogi-i-demony/?fbclid=IwAR3P7dl6fnHDy6skwuowysO5nPRcOWjPsVF4b8qTkx4wOvubv_o1jia93dk

Pomysł #4: Quizy i zagadki

A jeśli wolicie quizy, to np. ten na stronie „Czas dla dzieci” będzie odpowiedni (https://czasdzieci.pl/quizy/quiz,461f9e-mitologia_slowianska.html). Zawiera 10 pytań. Mnie udało się zdobyć tylko 8/10 punktów, ale może dzieciaki będą lepsze?

4_a_czasdziecipl

INNE przydatne adresy:

https://www.quizme.pl/q/ewelkamag/czy_rozpoznasz_stwory_z_mitologii_slowianskiej

https://samequizy.pl/quiz-z-mitologi-slowianskiej/

Pomysł #5: Innowacje pedagogiczne

Możecie stworzyć innowację pedagogiczną albo skorzystać z tych już dostępnych w internecie. Przykład: Innowacja pedagogiczna „Jestem Słowianinem. W poszukiwaniu słowiańskich korzeni tożsamości”, zrealizowana w latach 2014–2016 w Gimnazjum nr 2 (obecnie Szkoła Podstawowa nr 1) w Piasecznie na lekcjach polskiego, której autorem jest Wioletta Grochowicz.

Autorka tak pisze na jej temat: „Do wprowadzenia tego typu innowacji zainspirowała mnie wypowiedź mojego ucznia, która padła na lekcji języka polskiego: „Uczymy się w szkole i czytamy Mitologię Grecką, dlaczego nie uczymy się naszej, słowiańskiej mitologii? Powinniśmy znać zwyczaje i wierzenia naszych przodków, pogłębiać wiedzę na ten temat. Istnieje zasadność wprowadzenia większej ilości informacji o słowiańszczyźnie, porównania jej z innymi mitologiami. Niniejsza innowacja zakłada usystematyzowania i pogłębiania tego typu wiedzy, łącząc na lekcjach języka polskiego elementy wiedzy polonistycznej, redakcyjnej, informatycznej i sztuki. Obraz, rzeźba, film to wytwory pracy człowieka, które będą pomocne przy zdobywaniu tego typu wiedzy. Temat Mitologii Słowian będzie również punktem wyjścia do doskonalenia polonistycznych umiejętności uczniów – tworzenia różnego rodzaju tekstów. Wynikiem pracy uczniów będą prezentacje multimedialne oraz artykuły zamieszczane w specjalnie wydanej gazetce, które posłużą jako pomoce dla innych klas i zostaną przedstawione rodzicom uczniów. W dobie Internetu i mediów młody człowiek nie wyobraża sobie funkcjonowania bez technologii informacyjnej. Jedną z form aktywizowania uczniów jest umożliwienie im tworzenia własnych artykułów i upublicznianie ich. Ważne jest więc, by robili to poprawnie i zgodnie z zasadami publikacji. Powinni znać podstawowe formy dziennikarskie, wiedzieć czym jest prawo autorskie i plagiat. Chciałabym wykorzystać potencjał uczniów, zachęcić do założenia gazetki internetowej, publikowania w sieci, dzielenia się wrażeniami. Uważam, że młody człowiek powinien sprawnie wyszukiwać informacje i przekazywać je odbiorcom. Umiejętnie komunikować się werbalnie i niewerbalnie, stosując przy tym normy poprawności językowej. W sposób odpowiedzialny korzystać z środków masowej komunikacji w tym Internetu. Efektem pracy będzie umieszczenie artykułów, komentarzy, refleksji młodzieży na stronie internetowej naszej szkoły i w gazetce internetowej (aktualizowanej na bieżąco w ciągu roku szkolnego).”.

Zajęcia zostały przeprowadzone w klasie 2, w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych raz w tygodniu. Przykładowe tematy zajęć: „Obrzędy, zwyczaje i wierzenia Słowian”, „Główne święta”, „Panteon bogów”, „Na tropach mitów”, „Jeden bóg, innym rozkazujący”, „Symbole Słowian w filmie, teatrze, malarstwie i rzeźbie”, „Droga w stronę nieznaną – kilka słów o śmierci i związanej z nią obrzędowości”.

Projekt był prowadzony przez dwa lata (data rozpoczęcia: 1 września 2014 r., data zakończenia : 30 maja 2016 r.) i jak mówi autorka projektu, zainteresowanie było bardzo duże, a w międzyczasie narodził się pomysł zdjęć w strojach „słowiańskich” i pokazania efektów pracy przedszkolakom. Jak mówi Wioletta Grochowicz: „Realizowałam go na lekcjach języka polskiego, często na zasadzie porównania z mitami i bogami greckimi. A na godziny wychowawcze uczniowie przygotowywali informacje na tematy, które ich interesowały, które sami „wyszperali”, zdobyli. Dzielili się swoją wiedzą i spostrzeżeniami. Chętni pisali wiersze, wszyscy włączyli się do wykonania albumu o mitach i bogach słowiańskich, a także innych postaciach typu strzygi, utopce itp. Jeden z uczniów wykonał komputerowo ilustracje. Całość została w bibliotece szkolnej”.

Warto dodać, że 2015 r. na bazie innowacji „Jestem Słowianinem” powstał projekt edukacyjny „Ile my Słowianie wiemy o nasze przeszłości?”, a na podstawie projektu montaż słowno-muzyczny „Opowiemy Wam o słowiańskich obyczajach”, który w całości wykonali uczniowie.

ŹRÓDŁA: http://gim2pno.pl/wiadomosci/archiwum/1/wiadomosc/145622/opowiemy_wam_o_slowianskich_obyczajach

http://docplayer.pl/10447619-Projekt-innowacji-nazwa-szkoly-gimnazjum-nr-2-im-jana-pawla-ii-w-piasecznie-autor-wioletta-grochowicz.html

Pomysł #6: Wyjście do teatru

„Mitologia Słowian”, wystawiana też pt. „Mitologia i legendy Słowian” w wykonaniu aktorów z Narodowego Teatru Edukacji im. A. Mickiewicza we Wrocławiu. Legenda o powstaniu Państwa Polskiego i dojściu Piastów do władzy pomysłowo połączona z wątkami z mitologii słowiańskiej. Czy wiedzieliście, że w obaleniu Popielidów i objęciu władzy przez Siemowita palce maczali słowiańscy bogowie? Jeśli nie znacie, to polecam. Wśród bohaterów oprócz Piasta, Rzepki, Siemowita, Popiela i jego żony Brunhildy, rybaka Kastytisa – Jurata piękna bogini Bałtyku i Chochlik. Z opisu na profilu fb: „W odległych czasach – jeszcze przed nastaniem chrześcijaństwa na ziemiach polskich – odpowiedzi na trudne pytania, dotyczące stworzenia świata czy sensu ludzkiego istnienia odnajdywano w podaniach oraz legendach. ,,Mitologia i legendy Słowian”, tegoroczna propozycja repertuarowa Narodowego Teatru Edukacji, podejmuje temat mitologii słowiańskiej – źródła wiedzy o naszych przodkach, kulturze i tradycji. W naszym spektaklu przenosimy widzów w czasy, gdy Perun zakochał się w Juracie, a Popiel uciekał przed tysiącami myszy… Zapraszamy do świata legend i pobudzających wyobraźnię opowieści!”. Warto zamówić spektakl w szkole albo śledzić najbliższe terminy, bo teatr jeździ po całej Polsce. Reżyseria – Michał Hachlowski, Scenografia – Kaja Kordas, Muzyka – Michał Kowalczyk, Kostiumy – Marta Kordas. Występują: Anna Kryściak, Izabella Skrypuch, Piotr Łokietek, Jacek Wilantewicz, Dawid Jaguś.

6_teatr_Mitologia i legendy Slowian

ŹRÓDŁO: http://www.narodowyteatredukacji.pl/

https://www.facebook.com/narodowyteatredukacji/photos/a.907082266096280/1265566876914482/?type=1&theater

https://www.facebook.com/narodowyteatredukacji/photos/pcb.1402877643183404/1402863926518109/?type=3&theater

„Opowieści z niepamięci” – spektakl Teatru Animacji z Poznania, w reżyserii Dudo Paivy i według koncepcji Maliny Prześlugi. Oryginalna adaptacja słowiańskich podań za pomocą teatru lalek zrobionych z gąbki. Wśród bohaterów m.in. Płanetnik, Kłobuk, Bezkost, znachorka Baba i groźna Jedza. Czas trwania spektaklu: 1 godzina 10 minut. Z opisu spektaklu: „Prasłowiańska mitologia, wraz z niezwykłymi legendami i zamieszkującymi je magicznymi istotami powoli odchodzi w niepamięć. Twórcy „Opowieści z niepamięci” postanowili uchronić kilka z nich przed zapomnieniem. Na scenę wychodzą aktorzy, by, jak za dawnych czasów, powoli snuć opowieści o potężnych Płanetnikach, szalonych leśnych znachorkach Babach, przebiegłych i niebezpiecznych Jędzach, czy budzącym grozę, tajemniczym Bezkoście. Jednak już na początku legendy pojawia się Kłobuk, cichy, leśny duch, którego obecność zawsze zwiastuje nieszczęście. Od tego momentu wszystko idzie nie tak, legendy, zamiast pojawiać się w słowach i szeptach, ożywają! Aktorzy Teatru Animacji wraz z dziećmi na widowni muszą udobruchać Babę, nie dać się zwieść parszywej Jędzy, stoczyć bój z Bezkostem, a wszystko po to, by uratować Płanetnika, bez którego przestałaby istnieć… nasza pogoda!”

ŹRÓDŁO: https://teatranimacji.pl/spektakl/opowiesci-z-niep/

http://www.teatr-pismo.pl/przeglad/1666/demonologia_dla_dzieci/

http://przeglad.teatrlalek.wroclaw.pl/pdfs/Slowianskie-mity.pdf

Pomysł #7: Lekcje muzealne

A jeśli wolicie zabrać klasę na wycieczke do muzeum, to polecam Muzeum Mitologii Słowiańskiej w Owidzu k. Starogardu Gdańskiego. Muzeum prezentuje wyobrażenia dawnych Słowian o powstaniu i strukturze Wszechświata i m.in. odtworzony w oparciu o zapiski historyczne posag Świętowita z Arkony. Ma też ofertę dla szkół, przyjmuje wycieczki szkolne i organizuje lekcje muzealne, podczas których prezentuje takie tematy jak „Bogowie dawnych Słowian”, „Świat demonów dawnych Słowian” czy „Święta i praktyki obrzędowe dawnych Słowian”. Muzeum jest czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00 – 18:00 (od października do kwietnia do 16-ej).

ŹRÓDŁO: https://www.facebook.com/MuzeumMitologiiSlowianskiej/

http://muzeumslowianskie.pl/

Bałtowski Kompleks Turystyczny, Bałtów 8a (woj. świętokrzyskie), ma w ofercie lekcje muzealne w ramach projektu „Aktywna edukacja”. Na przykład dla młodszych klas są zajęcia pt. DAWNI SŁOWIANIE: MITY, BAŚNIE, LEGENDY, PODANIA, z których uczniowie dowiedzą się, kim są Słowianie; poznają najciekawsze opowieści o bóstwach i postaciach związanych z kulturą Słowiańską; uświadomią sobie różnicę między mitem, baśnią, legendą i podaniem. A dla klas 4–8 zajęcia WIERZENIA DAWNYCH SŁOWIAN (Uczniowie dowiadują się kim są i skąd pochodzą Słowianie; poznają kulturę duchową Słowian ze szczególnym uwzględnieniem sfery religijnej; znają najważniejsze mity i bóstwa słowiańskie; uświadamiają sobie pozostałości wierzeń dawnych słowiańskich w kulturze ludowej). Jeśli ktoś woli zajęcia terenowe, to Bałtów oferuje zwiedzanie Sabatówki – Wioski Słowiańskiej pt. NAJWAŻNIEJSZE BÓSTWA DAWNYCH SŁOWIAN – SABATÓWKA (Przewodnicy przybliżają dzieciom i młodzieży świat dawnych Słowian i starają się pokazać jego pozostałości w kulturze współczesnej. Na znajdujących się w Sabatówce tablicach znajdują się informacje dotyczące prasłowiańskich bóstw i demonów. Dzięki temu niezwykłym miejscu, w którym królują czarownice można przenieść się w czasie do świata dawnych Słowian. Przewodnik dostosowuje sposób przekazu do grupy wiekowej).

ŹRÓDŁO: https://juraparkbaltow.pl/

Pomysł #8: Warsztaty plastyczne

Można też zorganizować warsztaty plastyczne. Takie warsztaty realizowano od września 2017 do czerwca 2018 r. w Ognisku Pracy Pozaszkolnej „Jordanek” na Pradze-Południe w Warszawie według autorskiego pomysłu Małgorzaty Bockenheim. Miał on tytuł „Strachy na Lachy” i zdobył 1 miejsce w kategorii Instytucje animacji kultury w konkursie WPEK (Warszawski Program Edukacji Kulturalnej) w W-wie. Wykorzystano tu polskie legendy i mity dawnych Słowian, a oparto się przede wszystkim na „Bestiariuszu słowiańskim” Pawła Zycha i Witolda Vargasa. Prace plastyczne – kukły/lalki wykonały dzieci w wieku 7–14 lat. Źródłem ich inspiracji były wierzenia i przesądy dawnych Słowian, ale zaczerpnięte z nich wątki, przetworzone przez nieznającą ograniczeń wyobraźnię dzieci, dotykają także współczesnych zagrożeń i lęków. Efektem pracy było kilkadziesiat kukieł i masek przedstawiajacych różne postaci z panteonu bóstw, duchów i demonów dawnych Słowian, a nawet żywioły, np. Nocy, Wody, Powietrza, Ognia i Ziemi. Tu jednym z celów oprócz zapoznania uczestników w postaciami ze słowiańskiej mitologii, polskich legend i baśni i różnymi technikami plastycznymi i teatralnymi był czynnik terapeutyczny (oswojenie, uczłowieczanie lęków). Wystawa tych prac była potem zorganizowana w Muzeum Warszawskiej Pragi. Jak pisali koordynatorzy: „U genezy projektu stanęło poszukiwanie korzeni, zgłębianie legend, podań, poszukiwanie tożsamości i więzi z miejscem życia”.

8_b_warsztaty_mitologiaWarsztaty mitologii słowiańskiej przeprowadzał też Marcin Stańczuk z Muzeum Wsi Radomskiej. Jak mówi sam zainteresowany: „Zajęcia z mitologii słowiańskiej prowadziłem nie tylko w Kozienickim Domu Kultury, ale też w Miejskim Domu Kultury w Dęblinie oraz w Muzeum Wsi Radomskiej. Jestem etnologiem i mam wiedzę w tym zakresie, tym bardziej że lubię tę tematykę i trochę o tym piszę i wykładam od lat (część z tych wykładów jest na youtubie). Zajęcia z dziećmi niezależnie od instytucji wyglądały podobnie: najpierw ja miałem pogadankę zwykle o demonologii Słowian z elementami dawnego obrazu świata w kulturze ludowej. Później druga osoba mająca zdolności artystyczne prowadziła zajęcia plastyczne, albo po prostu ja z drugą osobą nadzorowałem takie zajęcia (tak było w MWR). W skrócie to wszystko, co istotne. Można jeszcze dodać, że te zajęcia plastyczne polegały zwykle na rysowaniu jakiegoś motywu, o którym opowiadałem. W MWR dzieci robiły lalki czy też postacie antropomorficzne duchów wodnych z trzcin i roślin związanych ze środowiskiem wodnym”.

Warsztaty mitologii słowiańskiej odbyły się też w Zgierzu w 2015 r. – w tamtejszym Zespole Szkół nr 1 im. J.S. Cezaka 28 września 2015 w ramach Projektu Edukacji Patriotycznej „1050 lat od Chrztu Polski” zorganizowano warsztaty „Kuchnia X–XI wieku” dla uczniów klas gastronomicznych połączone z warsztatami mitologii Słowian i naukę gry KUBB, czyli „szachy wikingów”. Jak dowiadujemy się ze strony, wszystkie warsztaty były prowadzone równocześnie, uczniowie płynnie zmieniali się między „stanowiskami”, na przemian gotując słowiańską strawę, poznając bogów, w jakich wierzyli nasi przodkowie przed Chrztem Polski i podnosząc swoją sprawność fizyczną przez rozwijanie koordynacji ruchowej w czasie kolejnych partii „KUBB`A”. Na zajęciach była obecna grupa rekonstrukcyjna Leśny Witeź, a koordynatorami byli prof. Alicja Żurek i prof. Marcin Gruszczyński.

Pomysły na warsztaty z mitologii słowiańskiej można też podpatrzyć gdzie indziej. Monika Świerczek-Fic organizowała takie z okazji Nocki z Wiedźminem w czerwcu 2019 r. w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Ornontowicach. X Tematyczna Nocka dla Gimnazjalistów 16 czerwca odbyła się pod znakiem Wiedźmina i mitologii Słowian. W programie znalazły się m.in. warsztat bardów, warsztat szeptuchy, warsztat runiczny, warsztat mitologii słowiańskiej, oprócz tego trening wiedźmiński z udziałem rycerzy z Bractwa Rycerskiego Herbu Lis. Na pytanie, skąd pomysł na warsztaty mitologiczne, Monika Świerczek-Fic odpowiada: „Od 10 lat w szkole robię tzw. tematyczne nocki zgodnie z zainteresowaniami młodzieży. Od dawna kusili mnie, by zrobić nockę z Wiedźminem, no ale jako psycholog absolutnie nie popieram gry dla gimnazjalistów, skoro jest od 18 lat. Sapkowski i jego lektura też jest kontrowersyjna i wulgarna… łazili, mędzili, zatem zgodziłam się, wybierając konkretne fragmenty książki, która i tak okazała się lektura uzupełniającą. Cała nocka polega na tym, iż trzeba przeczytać lekturę, by móc uczestniczyć w imprezie. Cały czas też w tle imprezy jest tematyczna muzyczka… tym razem był podkład z gry Wiedźmin, ale przede wszystkim muzyka Corvus Corax, więc i muzycznie odkrywają rózne klimaty. Uczestnicy podzieleni są na grupy, każda ma swoją nazwę i w grupach zbierają punkty za udział w tematycznych lekcjach. Nauczyciele sami wybierają temat lekcji i przygotowują. Każda lekcja zwieńczona jest zadaniem, za które drużyna otrzymuje punkty. Była lekcja pieśni średnowiecznej – uczniowie zapoznali się z informacjami na temat bardów, pieśni średniowiecznych i starosłowiańskich, a następnie sami w grupach tworzyli pieśni na nutę średniowieczną o Wiedźminie. Kolejna lekcja to zioła i szeptuchowanie. Uczniowie kosztowali napary, zapoznawali się z roślinami wykorzystywanymi w lecznictwie, kosmetyce, a następnie w grupach na punkty robili zielniki. Koleżanka, która to przygotowywała, zrobiła kawał dobrej roboty, nazrywała ziół, porobiła wywary. Uczniowie wąchali, smakowali, a potem opisywali swój zielnik. Wyszło cudnie. Przeprowadzono także lekcje run. Uczestnicy zapoznali się ze znakami, historią run. Odkodowywali teksty i kodowali swoje imiona – zdobywając tym samym punkty. Wychodząc z założenia, że uczniowie są zapoznawani z mitologią starożytnego Egiptu, Grecji i Rzymu, a po macoszemu traktowane są nasze słowiańskie mitologie, postanowiłam zrobić lekcję o bóstwach starosłowiańskich. Zrobiłam prezentację, opowiadając o najważniejszych bóstwach, ich znaczeniu, kulcie i wizerunku. Następie uczniowie dostali wydrukowane nazwy bóstw, a na rzutniku prezentowane były wizerunki (inne niż pokazane wcześniej) i analizując atrybuty i wygląd, musieli kolejno dopasować nazwę bóstwa do wizerunku. Za to grupa dostawała punkty.

Była także walka ze smokiem, czyli gra ruchowa na sali gimnastycznej. Uczniowie, biorąc udział w nocce, musieli przebrać się tematycznie i przygotować tematyczną potrawę – to na konkursy indywidualne. Było też spotkanie z rycerzem. Razem z mężem należymy do bractwa rycerskiego, które rekonstruuje XV w. Dzieciaki zapoznały się elementami zbroi i charakterystyką stanu rycerskiego. Po tym wszystkim przeszlismy do punktu kulminacyjnego, którym zawsze jest „szukanie skarbu”. Taki niby larp z podchodami. W całkowitej ciemności, tylko przy świetle latarek uczniowie mają zadania do wykonanania. Posługując się kolejnymi wskazówkami, muszą rozwiązywac łamigłówki, poszukiwać osób ukrytych w szkole, które posiadają stosowną wiedzę, poszukiwać informacji ukrytych np. na gazetkach szkolnych. Tu także wykorzystuje się wiedzę zdobutą podczas wcześniejszych lekcji, wykorzystaliśmy postaci z bestiariusza słowiańskiego, przygód Wiedźmina itp. Larp zawsze wymyślany jest podczas lekcji. Ubawu jest po pachy. Wymyślają kolejne zadania, kserują, drukują, ukrywają wskazówki po szkole. Jedyna rzecz, która jest wczesniej zrobiona, to krzyżówka dla każdej z drużyn z lektury. Hasło krzyżówki wskazuje, gdzie dana drużyna ma ukryte kolejne zadanie – każda drużyna w innym miejscu. Tak poprzez zabawę poznali potwory słowiańskie, wierzenia, używali run itp.

Ta drużyna, która najsprawniej pracuje, na końcu odnajduje skarb – zawsze to jest jakaś nagroda nawiązująca do tematu nocki. Ostatnim elementem jest roztrzygnięcie konkursu kulinarnego i na najlepszy strój oraz konkursu drużynowego. Potem oglądanie filmu – niestety nie ma jeszcze Wiedźmina z Netflixa. Zatem został nasz polski Wiedźmin i Stara Baśń. To ogladaliśmy lub raczej przespaliśmy, gdyż była wtedy godzina 4.00. Impreza trwa zawsze od 19:00 do 07:00. Uczniowie, którzy się zapisują, przechodzą przez sito testu z lektury, muszą przygotować strój, a także dekorację szkoły. Co do bóstw słowiańskich, oczywiście podczas lekcji starano się pokazać uczniom wpływy tych wierzeń i na dzisiejsze przesądy czy przysłowia, a także adaptację pewnych obrzędów do kultury chrześcijańskiej”.

ŹRÓDŁO:

Warszawska Nagroda Edukacji Kulturalnej, Warszawa 2018

http://www.opp1.waw.pl/galeria/355-finisaz-strachy-na-lachy-14-06-18

https://pawelwronski.blog/2018/05/11/strachy-na-lachy-trafily-do-muzeum/

https://www.facebook.com/opp1jordanek/

https://muzeumpragi.pl/wystawa/strachy-lachy-instalacja/

https://kozienice24.pl/nowosci,aktualnosci,2,1,wakacje_na_finiszu_czas_na_podsu,1478.html

http://www.ekonomik.miasto.zgierz.pl/1516/10/warsztaty/index.html

Pomysł #9: Projekt edukacyjny

Jeśli ktoś chce zaszaleć albo akurat robi awans na nauczyciela np. dyplomowanego, może napisać projekt międzyprzedmiotowy, w którym można przemycić to i owo z mitologii słowiańskiej. Przykład: projekt edukacyjny „Słowiańskie korzenie”, jaki został zrealizowany w Akademickiej Szkole Podstawowej w Kielcach od września do listopada 2015 r. Jego koordynatorką była dr Katarzyna Rogalińska, nauczyciel historii w tej szkole. Był to projekt interdyscyplinarny na temat wczesnego średniowiecza na ziemiach Polski, którego celem była integracja zajęć z różnych przedmiotów szkolnych. Na czas jego trwania cała szkoła zamieniła się w słowiańską wioskę. Zamiast klas były opola, a większość lekcji zmodyfikowano tak, by stanowiły słowiański blok tematyczny, np. na polskim były elementy slawistyki (języki słowiańskie, analiza tekstu literackiego zw. z projektem), na przyrodzie poznawano używane w średniowieczu zioła i hodowane i łowne zwierzęta, na geografii – obszary zamieszkałe przez Słowian, a na WF-ie ćwiczono słowiańskie tańce itp. Zakończenie projektu miało formę wiecu plemiennego, na który uczniowie i nauczyciele przybyli w słowiańskich strojach, z replikami przedmiotów średniowiecznych. Wykorzystano metodę projektów: każde „opole” miało za zadanie przygotować jeden stragan tematyczny – i tak były np. „kramy” z ceramiką wykonana techniką wałeczkową, potrawy słowiańskie, zioła i rośliny lecznicze, pokaz mody słowiańskiej. Rekwizyty na wiec uczniowie musieli wykonać sami, a inne – np. replikę Świętowita z Wolina – stworzył Tomasz Poświst Rogaliński.

5_b_slowianskiekorzenie

ŹRÓDŁA: http://akademickasp.pl/project/slowianskie-korzenie/

Kolejny przykład to projekt „Nasza Słowiańska Dusza”, zrealizowany przez Prywatną Szkołę Podstawową nr 1 i Prywatne Gimnazjum nr 1 w Biedrusku, którego liderem była Justyna Kurzawa. Projekt zakładał organizację imprez szkolnych na wzór świąt słowiańskich, a więc np. zamiast Dożynek było Święto Plonów, zamiast Andrzejek – Dzień Złotej Baby, zamiast Pierwszego Dnia Wiosny – Jare Święto, a zamiast święta szkoły – Noc Kupały. Oprócz tego tematem zajęć, warsztatów itd. były np. Panteon Bogów Słowiańskich, Obrzędy (Noc Kupały, Topienie Marzanny), Tworzenie przygodowej gry planszowej w oparciu o wiedzę na temat: kultury słowiańskiej, mitologii, podań i legend; Słowiańska gimnastyka; Pozostałości i tradycje pogańskie w obrzędach katolickich; Haft Matematyczny – Święto Mokosz; Zielnik roślin wykorzystywanych przez Słowian w medycynie, ziołolecznictwie i Wystawa zielników i książek zielarskich na Święcie Szkoły. Dodatkowo projekty gimnazjalne były związane z tematem Słowian (np. nawiązania do wierzeń słowiańskich w grach komputerowych, filmach). Tu też organizatorzy podkreślali interdyscyplinarność projektu – tematy zajęć rozwijały jednocześnie kompetencje matematyczne, przyrodnicze, informatyczne, porozumienie się w języku ojczystym, jak również sztukę prezentacji wyników. Na przykład panteon bogów słowiańskich był omawiany na języku polskim, informatyce, historii, a tworzenie przygodowej gry planszowej w oparciu o wiedzę na temat: kultury słowiańskiej, mitologii, podań i legend – na polskim, na kółku miłośników fantastyki i plastyce. Całoroczny projekt międzyprzedmiotowy zaczął się na początku roku szkolnego, kiedy uczniowie i nauczyciele uzgodnili temat wspólnego projektu, który miał na celu integrację środowiska – tym tematem okazała się nasza historia sprzed 966 roku, a skończył się 16 czerwca. Pierwszym epizodem, otwierającym cały projekt, były obchody Święta Plonów 22 września – były warzenie soku z owoców czarnego bzu, poznawaanie imion bogów słowiańskich i ich atrybutów, opowieści o żercy i o szeptuchach. Potem zorganizowano m.in. wycieczki do Biskupina – muzeum archeologicznego i do Poznania. W CK Zamek w Poznaniu szkolna grupa teatralna „Napad” wystawiła spektakl pt. „Nie zadzieraj z Rodzanicami” (przedstawienie było oparte na scenariuszu stworzonym przez uczennice klasy 7a). Święto Szkoły (Noc Kupały) 16 czerwca było ostatnim akcentem podsumowującym projekt. Jak piszą autorzy koncepcji, „projekt „Nasza Słowiańska Dusza” ma na celu rozwój kompetencji kluczowych takich jak porozumiewanie się w języku polskim i obcym, umiejętności matematycznych i technicznych (praca z drukarką 3d), umiejętności uczenia się oraz ekpresji kulturalnej. Ponadto chcielibyśmy zainteresować uczniów i ich rodziców oraz nauczycieli pogańską historią Polski. Projekt ten koreluje treści przedmiotowe wokół Słowian, a tym samym integruje społeczność szkolną (jak również Seniorów z zaprzyjaźnionego Domu Pomocy Społecznej) poprzez wspólne działanie i świadome korzystanie z dorobku kultury”.

9_b_projekt_naszaslowianskadusza

http://dobraszkola.poznan.pl/slider_1190x480_slowianska_dusza/

http://dobraszkola.poznan.pl/podsumowanie-projektu-nasza-slowianska-dusza/

Wątek wierzeń Słowian pojawia się też w projekcie edukacyjnym pt. „W kręgu Wikingów i Słowian” autorstwa B.Gęborys i J.Grochowskiej, zrealizowanym w roku szkolnym 2018/2019 w Zespole Szkół nr 33 Szkole Szpitalnej w Bydgoszczy przez nauczycieli geografii i historii w ramach zajęć przedmiotowych oraz na zajęciach dodatkowych dla uczniów Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego w Bydgoszczy. Adresatami projektu byli uczniowie klas IV–VIII SP, III GIM oraz klas I-III LO. Realizację założeń zaplanowano w terminie od drugiej połowy marca do połowy maja 2019 roku. Treści obejmowały m.in. takie tematy jak „Życie codzienne Słowian i Wikingów”, „Wierzenia dawnych ludów”, „Metody leczenia związane z naturą”.

ŹRÓDŁO: http://zs33.bydgoszcz.pl/projekty-edukacyjne/projekty-edukacyjne-20182019/projekt-edukacyjny-pt-%E2%80%9Ew-kregu-wikingow-i-slowian%E2%80%9D

https://zs33.bydgoszcz.pl/projekty-edukacyjne/projekty-edukacyjne-20182019/podsumowanie-projektu-w-kregu-wikingow-i-slowian%E2%80%9D

Pomysł #10: Spotkanie autorskie

A jeżeli wolicie spotkania na żywo z autorami książek o mitologii Słowian, to można zaprosić do szkoły albo biblioteki np. Łukasza Wierzbickiego – autora książki „Drzewo. Mity słowiańskie i inne opowieści”, Melanię Kapelusz („Mitologia. Przygody słowiańskich bogów”) albo Magdalenę Mrozińską („Paskudki słowiańskie”).

drzewowierzbicki1

opracowanie Michał Łuczyński

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s