Vatroslav Jagić o „Mitologji słowiańskiej” A. Brücknera

Vatroslav Jagić (1838 – 1923) był chorwackim językoznawcą, slawistą, współtwórcą slawistyki historycznej i językoznawczej. Urodził się w Warażdinie w Chorwacji, ukończył gimnazjum w Zagrzebiu, a potem studiował w Wiedniu u Franza Mikloszicza. Przez wiele lat był kierownikiem katedry slawistyki na uniwersytecie w Berlinie. Jednym z jego najzdolniejszych uczniów był Aleksander Brückner, autor recenzowanej „Mitologji Słowian” (1918), która została opublikowana w czasopiśmie Archiv für Slavische Philologie nr 37 z 1920 r. Czytaj dalej Vatroslav Jagić o „Mitologji słowiańskiej” A. Brücknera

Duchy w wielkim mieście

Jeśli ktoś sądzi, że zjawy, duchy i strachy to dziś przeszłość, może się mocno zdziwić. Przeżytki wierzeń parademonicznych zachowały się tam, gdzie nikt by się ich nie spodziewał. W chyba każdym mieście są miejsca, w których straszy, a Warszawa nie jest tu wyjątkiem. Jeśli wierzyć licznym relacjom, nie ma tu dzielnicy, w której nie byłoby jakiegoś ducha. Czytaj dalej Duchy w wielkim mieście

Wyspa Bujan i kamień Alatyr w wierzeniach wschodnich Słowian

Pierwsze wzmianki o kamieniu (A)latyrze wiążą się z ustną literaturą dziadowską i apokryfami biblijnymi. Staroruski „Stich o gołubnoj knigie” zawiera historię Alatyra:

Belyj latyrь-kamenь vsemъ kamnjamь otecъ (…)
sъ-podъ kamešnja, sъ-podъ belago latyrja
Protekli reki, reki bystryja
Po vsej zemle, po vsej vselennuju Czytaj dalej Wyspa Bujan i kamień Alatyr w wierzeniach wschodnich Słowian

Gerard Labuda o książce E. Wieneckego

Erwin Eugen Hellmut Wienecke (1904-1952) był niemieckim historykiem i religioznawcą. Urodził się w Bautzen (Budziszyn) w 1904.  Był pastorem protestanckim. W 1926 r. ukończył studia na Uniwersytecie w Leizpig (Lipsku) na Wydziale Teologicznym u Hansa Haasa (1868-1934) i uzyskał tytuł doktora teologii (http://matrikel.uni-rostock.de/id/200019563). W latach 20-30. XX wieku napisał kilka przyczynków na temat religii pogańskich Słowian, m.in. o Czarnobogu i Białobogu. Po wybuchu II wojny światowej pracował w Instytucie Niemieckich Prac na Wschodzie w Krakowie, gdzie do 1942 r. był kierownikiem sekcji historii. Po wojnie emigrował do USA Czytaj dalej Gerard Labuda o książce E. Wieneckego

Bogowie Łysej Góry

Śwista, Pośwista i Pogodę – trzy posągi pogańskich bóstw i inne atrakcje turystyczne można oglądać w wiosce słowiańskiej w Hucie Szklanej (woj. świętokrzyskie), zbudowanej u stop jednego z najsłynniejszych polskich sanktuariów na Świętym Krzyżu (dawnym Łyścu). Lokalizacja tego projektu zrealizowanego w 2011 r. przez Lokalną Grupę Działania Wokół Łysej Góry na 1,6 hektara nie była przypadkiem – położenie jej u stóp klasztoru z relikwiami Krzyża Świętego nawiązuje do najstarszych dziejów Polski. Czytaj dalej Bogowie Łysej Góry

Ludowe feng shui

O tym, jak dawniej na wsiach starano się niwelować działanie złych energii w domu i wokół niego, jak organizowano sobie przestrzeń, by służyła, a nie szkodziła, oraz jak starano się żyć z żywiołami w zgodzie, rozmawiałem z Tomaszem Rakiem, antropologiem kultury i komisarzem wystawy „Ludowe feng shui. Magia w chłopskiej zagrodzie”. Czytaj dalej Ludowe feng shui

Zmora

mara, mora, kikimora, dusiołek, gnieciuch, gnietka i in. Istota półdemoniczna, personifikacja ciężkiego snu; powstaje z ludzi, kiedy śpią, lub po ich śmierci. Formy objawiania się demona duszącego mogły być różne. Mogła przybierać postać człowieka, zwierzęcia albo przedmiotu. Często była to postać kobiety, 3-letniej dziewczynki czy osoby drobnej jak małe dziecko ze starą twarzą i długimi włosami. Rzadko był to malutki człowiek lub mały chłopiec w czerwonej czapce. Postać zwierzęca demona duszącego do najczęściej kot lub (czarna) żaba, czy też mysz. Czytaj dalej Zmora

Płanetnik

pol. planetnik, ukr. planitnyk, inaczej chmurnik, obłocznik. Demon atmosferyczny, według wierzeń ludowych w folklorze słowiańskim zamieszkujšcy chmury, sprowadzający na ziemię ulewny deszcz i grad. Płanetnicy sterują ciężkimi chmurami lub dzwigajš je na barkach, zamrażają wodę i ładują ją na obłoki, tną lód w stawach, by z niego zrobić grad, czerpią wodę z rzek, strzelają z góry piorunami itd. Najczęściej wyobrażani są jako młodzi, silni, wysocy ludzie, wciągani na krótko przed burzą w chmury, nad którymi obejmują prowadzenie, albo stają się nimi dusze samobójców czy zmarłych nagłą śmiercią. Oprócz męskich płanetników, znano też i płanetnice. Czytaj dalej Płanetnik